Lightning Accidents on Kerala in the Year 2014

 

 

 

Presentation1

 

 

Lightning is the one of the most beautiful thing in nature to view. Being the most beautiful thing it is also the most dangerous thing. If you look into the above chart you can see that most of the damages due to lightning occur to buildings and equipment. After that come the injuries due to lightning and then death due to lightning. If we observe all these cases we can understand that most of the accidents has occurs due to unawareness about lightning.

For lightning related queries , contact Lightning Awareness and research Centre(LARC) , Ph +91 471 2722151

E MAIL : cissa.larc@gmail.com

 

 

Advertisements

മിന്നല്‍ക്കാലത്തു് സുരക്ഷ എങ്ങനെ

മിന്നലേറ്റു് മരണങ്ങള്‍ സംഭവിക്കുന്നതായി ഇടക്കിടയ്ക്കു്  വാര്‍ത്തകള്‍ വരാറുണ്ടല്ലൊ. മരണങ്ങള്‍ കൂടാതെ പലര്‍ക്കും പരിക്കേല്‍ക്കുകയും വളരെയേറെ വൈദ്യുതോപകരണങ്ങള്‍ക്കു് കേടുപാടുകള്‍ വരുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടു്. ഇത്രയേറെ മരണങ്ങളും മറ്റും സംഭവിക്കുന്നതില്‍ പലരും പരിഭ്രാന്തരാകുന്നതായും കാണുന്നു.  എന്നാല്‍ എല്ലാവര്‍ഷവും ഏപ്രില്‍-മെയ് മാസങ്ങളിലും ഒക്‌ടോബര്‍-നവമ്പര്‍ മാസങ്ങളിലും മിന്നല്‍മൂലം അനേകം പേര്‍ മരിക്കുകയും പലര്‍ക്കും പരിക്കേല്‍ക്കുകയും വസ്തുവകകള്‍ക്കു് നാശനഷ്ടവും  സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ടു്. പ്രതിവര്‍ഷം കേരളത്തില്‍ മിന്നലേറ്റു് മരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 70ലധികവും പരിക്കേല്‍ക്കുന്നവരുടെ ​എണ്ണം നൂറിലധികവും ആണെന്നാണു് കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നതു്. പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങള്‍മൂലം കേരളത്തിലുണ്ടാകുന്ന മരണങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ മിന്നല്‍മൂലമാണെന്നാണു് കരുതപ്പെടുന്നതു്. ഏപ്രില്‍, മെയ് മാസങ്ങളിലും പിന്നെ ഒക്ടോബര്‍, നവംബര്‍ മാസങ്ങളിലുമാണു് മിന്നല്‍മൂലമുള്ള അപകടങ്ങളില്‍ ഏറെയുമുണ്ടാകുന്നതു്. മിന്നല്‍മൂലം വൈദ്യുതോപകരണങ്ങള്‍ക്കും കൃഷിക്കുമുണ്ടാകുന്ന നാശനഷ്ടം പ്രതിവര്‍ഷം ശതക്കണക്കിനു് കോടിയായിരിക്കണം. ഇതു് കൃത്യമായി തിട്ടപ്പെടുത്തിയതായി കണ്ടിട്ടില്ല. മിന്നലുണ്ടാകുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അജ്ഞതയാണു് പലപ്പോഴും അപകടം വരുത്തിവയ്ക്കുന്നതു്. മിന്നലിന്റെ സീസണ്‍ ആരംഭിക്കുകയായ സ്ഥിതിക്കു്, മിന്നലുണ്ടാകുന്നതു് എങ്ങനെയെന്നും അതില്‍നിന്നു് അപകടമോ മരണം തന്നെയുമോ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാന്‍ എന്താണു് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതെന്നും നമുക്കു പരിശോധിക്കാം.

സാങ്കേതികഭാഷയില്‍  ക്യുമുലോനിംബസ് (Cumulonimbus) എന്നു വിളിക്കുന്ന മേഘത്തില്‍ നിന്നാണു് മിന്നലുണ്ടാകുന്നതു്. ഏതാണ്ടു് ഇരുപതു് കിലോമീറ്റര്‍ വ്യാസവും ഉപരിതലത്തില്‍നിന്നു് ഒന്നോ രണ്ടോ കിലോമീറ്റര്‍ മുതല്‍ പതിനാറോ പതിനേഴോ കിലോമീറ്റര്‍ വരെ ഉയരവുമുള്ള കൂറ്റന്‍ മേഘങ്ങളാണു് ക്യുമുലോനിംബസ്. ഇടിയും മിന്നലും ഉപരിതലത്തില്‍ ശക്തമായ കാറ്റുമുണ്ടാക്കുന്നതിനാല്‍ ഇത്തരം മേഘത്തെ ഇടിമേഘം, അഥവാ തണ്ടര്‍സ്റ്റോം (thunderstorm) എന്നും വിളിക്കാറുണ്ടു്. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ചൂടാകുന്നതിലൂടെയോ പര്‍വ്വതത്തിലേക്കു് കാറ്റടിച്ചോ ധാരാളം ഈര്‍പ്പമുള്ള വായു ഉയരുമ്പോഴാണു് നമ്മുടെ നാട്ടില്‍ ഇത്തരം മേഘങ്ങളുണ്ടാകുന്നതു്. ചൂടുള്ള ഏപ്രില്‍-മെയ് മാസങ്ങളിലും തുലാവര്‍ഷക്കാലമായ ഒക്ടോബര്‍-നവമ്പര്‍ മാസങ്ങളിലുമാണു് ഇടിമേഘങ്ങള്‍ ധാരാളമായി കാണുന്നതു്. പകലാകുന്നതോടെ കര ചൂടായിത്തുടങ്ങുന്നു. ഈ ചൂടേറ്റു് കരയോടു് ചേര്‍ന്നുകിടക്കുന്ന വായുവും ചൂടാകുകയും അതിനാല്‍ ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ കരയുടെ മുകളിലുണ്ടാകുന്ന നേരിയ ന്യൂനമര്‍ദ്ദം കടലിനുമുകളിലെ വായുവിനെ കരയിലേക്കു് വലിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയാണു് കടല്‍ക്കാറ്റുണ്ടാകുന്നതു്. കേരളത്തില്‍ കടലില്‍നിന്നു് വളരെ അകലെയല്ലാതെയാണല്ലൊ സഹ്യപര്‍വ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതു്. അതിനാല്‍ കടല്‍ക്കാറ്റു് സഹ്യപര്‍വ്വതത്തിനു് സമീപമെത്തുകയും പര്‍വ്വതത്തില്‍ത്തട്ടി ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതാണു് കിഴക്കുഭാഗത്തായി മേഘമുണ്ടാകാന്‍ സഹായിക്കുന്നതു്. കടലില്‍നിന്നുവരുന്ന വായുവില്‍ ധാരാളം ഈര്‍പ്പമുള്ളതുകൊണ്ടു് ക്യുമുലോനിംബസ് മേഘമുണ്ടാകാന്‍ എളുപ്പമാണു്. ഇങ്ങനെയാവണം കേരളത്തില്‍ ചൂടുകാലത്തു് ഇടിമേഘങ്ങളുണ്ടാകുന്നതു്. ഈ പ്രക്രിയ ഏറെക്കുറെ ശരിയായിരിക്കണമെന്നാണു് തിരുവനന്തപുരത്തെ ഭൌമശാസ്ത്രപഠനകേന്ദ്രത്തില്‍ (Centre for Earth Science Studies) ഡോ. എസ്. മുരളീദാസ് നടത്തിയ പഠനങ്ങള്‍ കാണിക്കുന്നതു്.

മിന്നല്‍ ഒരു വൈദ്യുത പ്രതിഭാസമാണു്. മേഘങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ കൂട്ടിയിടിക്കുമ്പോഴാണു് മിന്നലുണ്ടാകുന്നതെന്നു് ചിലരെങ്കിലും ധരിച്ചിട്ടുണ്ടു്. മേഘമെന്താണെന്നതിനേപ്പറ്റി വ്യക്തമായ ധാരണയില്ലാത്തതു കൊണ്ടാണു് ഇങ്ങനെയൊരു വിശ്വാസമുണ്ടാകുന്നതെന്നു തോന്നുന്നു. കൂട്ടിയിടിച്ചു് ശബ്ദമുണ്ടാക്കാനായി മേഘം  മരമോ കല്ലോ പോലെ ഒരു ഖരവസ്തുവല്ലല്ലോ! മേഘമായി നമ്മള്‍ കാണുന്നതു് സൂക്ഷ്മമായ ജലബിന്ദുക്കള്‍ വായുവില്‍ തങ്ങി നില്‍ക്കുന്നതു മാത്രമാണു്. അഥവാ ഇവ കൂട്ടിമുട്ടിയാല്‍ തന്നെ ശബ്ദമോ വെളിച്ചമോ ഉണ്ടാകില്ല എന്നു വ്യക്തമാണല്ലോ.

മേഘത്തിന്റെ വലുപ്പവും അതിനുള്ളില്‍ നടക്കുന്ന ശക്തമായ ചംക്രമണവും ധനചാര്‍ജുകളെ (positive charges) മുകള്‍ഭാഗത്തേയ്ക്കും ഋണചാര്‍ജുകളെ (negative charges) അടിഭാഗത്തേയ്ക്കും വേര്‍തിരിച്ചു നിര്‍ത്താന്‍ കാരണമാകുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കു് ചാര്‍ജ് വേര്‍തിരിയല്‍ (charge separation) എന്നു പറയുന്നു. ഇതെങ്ങനെയാണു് സംഭവിക്കുന്നതു് എന്നതിന്റെ വിശദാംശങ്ങള്‍ ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ക്കു് ഇനിയും കൃത്യമായി മനസിലാക്കാന്‍ സാധിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാല്‍, ക്യുമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങളില്‍ ഐസിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യമുള്ളതു് ഇതിനു് സഹായമാകുന്നുണ്ടെന്നു് ധാരണയുണ്ടായിട്ടുണ്ടു്. പക്ഷെ. ഒരു പ്രശസ്ത മിന്നല്‍ ഗവേഷകന്‍ പറഞ്ഞതു് ഇങ്ങനെയാണു്, “ലോകത്തിലുണ്ടാകുന്ന മിന്നലുകളുടെ എണ്ണത്തേക്കാള്‍ അധികമാണു് ചാര്‍ജ് വേര്‍തിരിയല്‍ എങ്ങനെയാണു് ഉണ്ടാകുന്നതു് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍” എന്നു്.

മേഘത്തിനുള്ളിലെ ചാര്‍ജുകള്‍ തമ്മിലോ അടിഭാഗത്തെ ചാര്‍ജുകളും ഭൂമിയും തമ്മിലോ വളരെ വലിയ \dash\ കോടിക്കണക്കിനുള്ള \dash\ വോള്‍ട്ടത (voltage) ഉണ്ടായിക്കഴിയുമ്പോഴാണു് മിന്നലുണ്ടാകുന്നതു്. മിന്നല്‍ വാസ്തവത്തില്‍ ഒരു വലിയ വൈദ്യുതസ്പാര്‍ക്കാണു്. അതിശക്തമായ കറന്റാണു് മിന്നല്‍പ്പിണറില്‍ പ്രവഹിക്കുന്നതു് \dash\ പതിനായിരക്കണക്കിനു് ആംപിയര്‍. (ഒരു ഹീറ്റര്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുമ്പോള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നതു് വെറും അഞ്ചോ പത്തോ ആമ്പിയര്‍ മാത്രമാണു് എന്നോര്‍ക്കുക.) ഇതു് വായുവിനെ പെട്ടെന്നു് ചൂടാക്കും. ഏതാണ്ട് മുപ്പത്തൊമ്പതിനായിരം ഡിഗ്രി സെല്‍ഷ്യസാണ് മിന്നല്‍പ്പിണരിലെ താപനില എന്നാണ് കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇത് സൂര്യന്റെ ഉപരിതലത്തിലെ താപനിലയുടെ (ഏതാണ്ട് 5,800$^\circ$C) ആറിരട്ടിയാണ്! ശക്തമായ ഈ ചൂടേറ്റ് വായു പെട്ടെന്ന് വികസിക്കുന്നതു കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന ശബ്ദമാണ് ഇടിയായി നമ്മള്‍ കേള്‍ക്കുന്നത്. ഒരു സൂപ്പര്‍സോണിക് വിമാനം ശബ്ദത്തേക്കാള്‍ വേഗതയില്‍  വായുവിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന `ഷോക്ക് വേവിനു് (shock wave)’ സമാനമാണിതു്. ഇടി ഇത്ര ശക്തമായ പ്രതിഭാസമായതിനാല്‍  ഒരു വ്യക്തിയില്‍നിന്നു് വളരെ അകലെയല്ലാതെ മിന്നല്‍ പതിച്ചാല്‍ അതുമൂലമുണ്ടാകുന്ന ഇടിയുടെ ആഘാതത്തിലും ആ വ്യക്തിയുടെ ചെവിക്കു് പരിക്കുകളേല്‍ക്കാം.

ഇവയില്‍ അവസാനത്തേതാണു് നമുക്കു് അപകടകാരിയായിരിക്കുന്നതു് എന്നതു് വ്യക്തമാണല്ലൊ. മറ്റു രണ്ടു തരം മിന്നലുകളും വിമാനങ്ങള്‍ക്കു് പ്രശ്നമുണ്ടാക്കാം. ഇതും മേഘത്തിനുള്ളിലെ അതിശക്തമായ ചംക്രമണവും കാരണം വിമാനങ്ങള്‍ ക്യമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങളെ ഒഴിവാക്കുകയാണു് പതിവു്.

മിന്നലുണ്ടാകുന്നതെങ്ങനെ

മിന്നല്‍ ഒരു വൈദ്യുതപ്രതിഭാസമാണു് എന്നു് തെളിയിച്ചതു് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന അമേരിക്കന്‍  സാഹിത്യകാരനും സംഗീതജ്ഞനും ശാസ്ത്രജ്ഞനും രാഷ്‌ട്രീയനേതാവും ഒക്കെയായിരുന്ന ബെഞ്ചമിന്‍ ഫ്രാങ്ക്ലിനാണ് (Benjamin Franklin, 1706-1790) എന്നാണ് പൊതുവില്‍ അറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാല്‍ മിന്നല്‍ ഒരു വൈദ്യുതപ്രതിഭാസമാണോ എന്നറിയാനുള്ള ഒരു പരീക്ഷണത്തെക്കുറിച്ച് 1750ല്‍ അദ്ദേഹം എഴുതിയെങ്കിലും, പരീക്ഷണം ആദ്യമായി നടത്തിയത് ഫ്രാന്‍സിലെ തോമസ്-ഫ്രാന്‍സ്വ ദാലിബാഡ് (Thomas-Francois Dalibard, 1709 \dash 1778) ആണു്. ഫ്രാങ്ക്ലിന്‍  തന്നെയാണു് മിന്നലില്‍നിന്നു് കെട്ടിടങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനുള്ള മിന്നല്‍‌ച്ചാലകം (lightning conductor) കണ്ടുപിടിച്ചതും.  തുടര്‍ന്ന് 1754-ല്‍ ചെക്ക് പാതിരിയായ വത്ലാഫ് പ്രൊകൊപ് ഡിവിസും (Vaclav Prokop Divis) ഇതേ ആശയം സ്വതന്ത്രമായി കൊണ്ടുവന്നു. പിന്നീടു് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു രൂപകല്പനയുള്ള മിന്നല്‍രക്ഷാചാലകത്തിനു് 1918ല്‍ സെര്‍ബിയന്‍-അമേരിക്കന്‍ കണ്ടുപിടിത്തക്കാരനായ നിക്കൊളാ ടെസ്ലയ്ക്കു് (Nikola Tesla, 1856 \dash 1943) യുഎസ് സര്‍ക്കാര്‍ പേറ്റന്റ് നല്‍കിയിട്ടുണ്ടു് (U.S. Patent 1,266,175). എന്നാല്‍  ശ്രീലങ്കയിലെ അനുരാധപുര എന്ന സാമ്രാജ്യത്തിലെ ആയിരക്കണക്കിന് വര്‍ഷം മുമ്പു് പണിത എല്ലാ ബുദ്ധക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള ഭാഗത്ത് വെള്ളിയോ ചെമ്പോ കൊണ്ടു തീര്‍ത്ത കമ്പികള്‍ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ളതായി കാണാം. ഇവ മിന്നലില്‍നിന്ന് കെട്ടിടത്തെ രക്ഷിക്കാനാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ലോകത്തിലെ മറ്റു പല ഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ഇത്തരം ബുദ്ധക്ഷേത്രങ്ങള്‍ മിന്നലേറ്റ് നശിച്ചപ്പോഴും ശ്രീലങ്കയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങള്‍ മാത്രം രക്ഷപ്പെട്ടു. അതുകൊണ്ടു് മിന്നല്‍രക്ഷാചാലകത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം അക്കാലത്തു് ജനങ്ങള്‍ മനസിലാക്കിയിരുന്നു എന്നു് അനുമാനിക്കുന്നതു് ശരിയാവണമെന്നില്ല. അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ അജ്ഞാതമായിത്തന്നെ തുടരാനാണു് സാധ്യത.

വായു സാധാരണഗതിയില്‍ വൈദ്യുത രോധകമാണല്ലൊ. അതുകൊണ്ട് വായുവിലൂടെ വിദ്യുച്ഛക്തി എളുപ്പത്തിലൊന്നും പ്രവഹിക്കില്ല. അതിശക്തമായ വൈദ്യുതക്ഷേത്രമുണ്ടാകുമ്പോള്‍ മാത്രമാണ് വായുവില്‍ക്കൂടി വൈദ്യുതിക്ക് പ്രവഹിക്കാനാകുക. ഈര്‍പ്പമുള്ള വായുവില്‍ മീറ്ററിന് പത്തു ലക്ഷം വോള്‍ട്ട് (1  million volts per metre) എന്ന തോതിലും ഈര്‍പ്പം തീരെയില്ലാത്ത വായുവില്‍ മീറ്ററിന് മുപ്പതു ലക്ഷം വോള്‍ട്ട് എന്ന തോതിലുമുള്ള വൈദ്യുതക്ഷേത്രമുണ്ടായിരിക്കണം മിന്നലുണ്ടാകാനായി.

ഒരു മിന്നല്‍ സംഭവിക്കുന്നത് ഏതാനും മില്ലിസെക്കണ്ടുകള്‍ക്കുള്ളിലാണ്. (ഒരു മില്ലിസെക്കണ്ട് എന്നാല്‍ ഒരു സെക്കണ്ടിന്റെ ആയിരത്തിലൊരംശം.) നാം ഒരൊറ്റ മിന്നല്‍പ്പിണരായി കാണുന്നതു് വാസ്തവത്തില്‍ പല പിണരുകളാണു്. ആദ്യമായി, മേഘത്തില്‍നിന്നു് പടിപടിയായി ഒരു പിണര്‍ താഴേക്കു് ഇറങ്ങിവരുന്നു. ഇതിനു് പടിപടിയായിവരുന്ന വഴികാട്ടി (stepped leader) എന്നു പറയുന്നു. ഇതു് ഭൌമോപരിതലത്തിനു് സമീപമെത്തുമ്പോള്‍  ഒരു മറുപടിയെന്നോണം ഭൂമിയില്‍നിന്നു് ഒരു മറുപിണര്‍ (return stroke) മുകളിലേക്കു് ഉയരുന്നു. ഇതോടെ  വൈദ്യുതിയ്ക്കു് മേഘത്തില്‍നിന്നു് ഭൂമിയിലേക്കു് സുഗമമായി സഞ്ചരിക്കാന്‍ പറ്റുന്ന ഒരു പാത തയാറായിക്കഴിഞ്ഞു. ഇതിലൂടെ മുകളില്‍നിന്നു് താഴേക്കും മറിച്ചും പിണരുകള്‍ പായുന്നു. ഒരു മിന്നലിന്റെ വിഡിയൊ ദൃശ്യം വളരെ ഉയര്‍ന്ന വേഗത്തില്‍ എടുത്തത് (സെക്കണ്ടില്‍ 7207 ഫ്രെയിം എന്ന തോതില്‍) http://vimeo.com/28457062 എന്ന വെബ് പേജില്‍ കാണാം. വളരെ ഉയര്‍ന്ന തോതില്‍ എടുത്തതുകൊണ്ട് അത് സംഭവിക്കുന്നത് നമുക്ക്  വളരെ പതുക്കെ കാണാനാവും മുകളില്‍നിന്ന് ചാര്‍ജുകള്‍ താഴേക്ക് വന്ന് പല ദിക്കുകളിലേക്ക് പടരുന്നതും ഒടുവില്‍ താഴെനിന്ന് ഒരു പിണര്‍ മുകളിലേക്ക് വന്ന് മേഘത്തില്‍നിന്ന് ഭൂമിവരെ ഒറ്റ മിന്നല്‍പ്പിണരായി ചേരുന്നതും ശ്രദ്ധിക്കുക. നാം ഒന്നായി കാണുന്ന ഒരു മിന്നലില്‍ ഇങ്ങനത്തെ നാലോ അഞ്ചോ അതിലധികമോ പിണരുകളുണ്ടാകാം എന്നാണു് നിഗമനം.

എവിടെയെല്ലാമുണ്ടാകുന്നു?

ഏതാണ്ടൊന്നര ദശാബ്ദക്കാലത്തു് കേരളത്തിലുണ്ടായിട്ടുള്ള മിന്നലപകടങ്ങളുടെ കണക്കെടുത്തതില്‍നിന്നു് മനസ്സിലായതു് സംസ്ഥാനത്തെല്ലായിടത്തും ഏതാണ്ടു് ഒരേ തോതില്‍ത്തന്നെ മിന്നലുണ്ടാകുന്നുണ്ടു് എന്നാണു്. പാലക്കാടു് ചുരത്തിനു് പടിഞ്ഞാറുവശമാണു് അല്പം കുറവുള്ള പ്രദേശം. ഇടിമേഘങ്ങളുണ്ടാകുന്നതില്‍ പശ്ചിമഘട്ടത്തിനുള്ള പ്രാധാന്യമാണു് ഇതു് കാണിക്കുന്നതു് എന്നു് പഠനം നടത്തിയ ഡോ.~മുരളീദാസ് പറയുന്നു.

ഇനി എപ്പോഴൊക്കെയാണു് മിന്നലുണ്ടാകുന്നതു് എന്നു പരിശോധിക്കാം. കേരളത്തില്‍ ഇടിമേഘങ്ങളുണ്ടാകാനുള്ള സാഹചര്യം ലഭ്യമാകുന്നതു് കാലവര്‍ത്തിനു മുമ്പുള്ള മാസങ്ങളിലും തുലാവര്‍ഷ സമയത്തുമാണു്. അതായതു്, ഏപ്രില്‍, മെയ് മാസങ്ങളിലും പിന്നെ ഒക്ടോബര്‍ നവംബര്‍ മാസങ്ങളിലും. ഈ നാലുമാസക്കാലത്താണു് കേരളത്തിലുണ്ടാകുന്ന മൊത്തം മിന്നലപകടങ്ങലില്‍ എഴുപതു ശതമാനവുമുണ്ടാകുന്നതു്. മാര്‍ച്ച് മാസത്തിലും കുറച്ചൊക്കെ അപകടങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകാറുണ്ടു്. ഈ നാലുമാസങ്ങളിലും ഉച്ചതിരിഞ്ഞാണു് കൂടുതലും അപകടങ്ങളുണ്ടാകുന്നതു് എന്ന കാര്യം ശ്രദ്ധേയമാണു്. അതുകൊണ്ടു് ഇത്രയും കാലം ഉച്ചതിരിഞ്ഞുള്ള സമയത്തു് ചില കാര്യങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍ മിന്നലില്‍നിന്നു് സ്വയം രക്ഷപ്പെടുകയും സ്വന്തം വസ്തുകവകകളെ രക്ഷിക്കുകയുമാവാം.

അപകടത്തില്‍നിന്നു് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാം

മിന്നല്‍ മൂലമുണ്ടാകാവുന്ന അപകടങ്ങളില്‍നിന്നു് രക്ഷപ്പെടാന്‍ എന്താണു് മാര്‍ഗം? ഇവിടെ മൂന്നു കാര്യങ്ങളാണു് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതു്. ഒന്നു്, സ്വരക്ഷയ്ക്കു് എന്തുചെയ്യണം? രണ്ടു് സ്വന്തം വീടിന്റെയോ മറ്റു കെട്ടിടത്തിന്റെയോ രക്ഷയ്ക്കു് എന്തുചെയ്യണം? മൂന്നു്, കെട്ടിടത്തിലുള്ള വൈദ്യുതോപകരണങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കു് എന്തുചെയ്യണം? എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുകാര്യങ്ങള്‍.

സ്വരക്ഷ
ആദ്യമായി സ്വരക്ഷയ്ക്കു് എന്തുചെയ്യണമെന്നു പരിശോധിക്കാം. ഇവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം  തുറന്ന പ്രദേശങ്ങളൊന്നും രക്ഷയേകുന്നില്ല എന്നതാണു്. പൂര്‍ണ്ണമായി ലോഹംകൊണ്ടു നിര്‍മ്മിച്ച കാറോ ബസ്സോ പോലത്തെ വാഹനങ്ങള്‍ക്കുള്ളിലും മിന്നല്‍രക്ഷാസംവിധാനം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള കെട്ടിടങ്ങളുടെ ഉള്ളിലുമാണു് ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ സുരക്ഷ. (ലോഹം കൊണ്ടുതീര്‍ത്ത പെട്ടിക്കുള്ളിലേക്കു് വൈദ്യുതക്ഷേത്രം കടന്നുചെല്ലില്ല എന്ന തത്വമാണു് ഇവിടെ സഹായകമാകുന്നതു്. ഇത്തരം പെട്ടിക്കു് ഫാരഡെ കൂടു് [Faraday cage] എന്നുപറയുന്നു.)  കെട്ടിടത്തിനുള്ളിലാണെങ്കില്‍ക്കൂടി ജനല്‍, വാതില്‍ തുടങ്ങിയവയ്ക്കു സമീപത്തുനിന്നും മാറിനില്‍ക്കണം. പുറമെ നിന്നു വരുന്ന വൈദ്യുത, ടെലഫോണ്‍, തുടങ്ങിയ കമ്പികളുടെ സമീപത്തുനിന്നും മാറി നില്‍ക്കാന്‍ ശ്രദ്ധിക്കണം. പൈപ്പുവഴി വൈദ്യുതി കടന്നുവരാനിടയുള്ളതിനാല്‍ പൈപ്പുതുറക്കാന്‍ ശ്രമിക്കരുതു്.  ഇടിമേഘം അടുത്തെത്തുന്ന സമയത്തു് ടെലഫോണ്‍ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക.  കമ്പിവഴി ഘടിപ്പിക്കാത്ത കോഡ്‌ലെസ്സ് ഫോണും മൊബൈല്‍ ഫോണും ഉപയോഗിക്കുന്നതുകൊണ്ടു് അപകടമുണ്ടാകില്ല. ഇടിമേഘം ദൂരത്തേയ്ക്കു് മാറിപ്പോയിക്കഴിഞ്ഞാല്‍ അപകടസാദ്ധ്യത കുറയും. അവസാനത്തെ ഇടിമുഴക്കവും കേട്ടതിനുശേഷം അരമണിക്കൂര്‍ നേരത്തേക്കുകൂടി ശ്രദ്ധയോടെയിരിക്കണം. അകലെ ഇടിമുഴക്കം കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ത്തന്നെ വൈദ്യുതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങള്‍  പ്ലഗ് ഊരിയിടണം. സ്വിച്ച് അണച്ചതുകൊണ്ടു മാത്രം പ്രയോജനമില്ല എന്നോര്‍ക്കുക. പ്ലഗ് ഊരിയിടുകതന്നെ വേണം. ഇടിമേഘം അടുത്തെത്തിക്കഴിഞ്ഞാല്‍ അവയില്‍ നിന്നു് മാറി നില്‍ക്കണം.

ഓടിട്ടതോ ഓല മേഞ്ഞതോ ആയ കെട്ടിടം യാതൊരു രക്ഷയും നല്‍കുന്നില്ല. എന്നാല്‍,  ഭൂമിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കമ്പികളോ തകിടുകൊണ്ടുള്ള പാത്തികളോ ഉണ്ടെങ്കില്‍ മിന്നലിന്റെ വൈദ്യുതി ഭൂമിയിലേയ്ക്കൊഴുകിപ്പോകാന്‍ അതു് കുറച്ചൊക്കെ സഹായിക്കും, കെട്ടിടത്തെ അത്രകണ്ടു് രക്ഷിയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. കോണ്‍ക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങള്‍ കുറച്ചൊക്കെ രക്ഷയേകും. മിന്നല്‍ച്ചാലകം (Lightning conductor) എന്ന സുരക്ഷാസംവിധാനം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണു് ഏറ്റവും നല്ലതു്.

ഇവിടെ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാക്കട്ടെ. മിന്നലില്‍നിന്നു് രക്ഷ ലഭിക്കാനായി കെട്ടിടങ്ങളുടെ മുകളില്‍ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന കമ്പികള്‍ എല്ലാവരും കണ്ടിരിക്കും. ഇതു് കാന്തമാണു് എന്നു പലര്‍ക്കും ധാരണയുണ്ടു്. ആ ധാരണ ശരിയല്ല. മിന്നലിലടങ്ങുന്ന വൈദ്യുതിയെ ഭൂമിയിലേയ്ക്കു് നയിക്കാനുള്ള ചാലകം മാത്രമാണതു്. വിദ്യുച്ഛക്തിയ്ക്കു് സുഗമമായി പ്രവഹിക്കാനാകുന്ന ഒരു ലോഹപ്പട്ട ഇതില്‍നിന്നു് മണ്ണിലേയ്ക്കു് നയിക്കുന്നുണ്ടാകും. ഈ സംവിധാനത്തിനാണു് “മിന്നല്‍ച്ചാലകം” (lightning conductor) എന്നു പറയുന്നതു്. ഉയര്‍ന്നുനില്‍ക്കുന്ന ഒന്നോ അതിലധികമോ കമ്പികളും അവയെ ഭൂമിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ലോഹപ്പട്ടയുമാണു് ഇതിലടങ്ങിയിരിക്കുന്നതു്. ലംബമായ കമ്പികള്‍ക്കു പകരം തിരശ്ചീനമായി തറയ്ക്കു സമാന്തരമായ കമ്പികളും ആധുനിക സമ്പ്രദായമനുസരിച്ചു് ഉപയോഗിക്കാനാകും. ചെമ്പുകൊണ്ടുള്ള ലോഹപ്പട്ടയാണു് മുമ്പുപയോഗിച്ചിരുന്നതു്. എന്നാല്‍, ചെമ്പിന്റെ വില വളരെയധികം വര്‍ദ്ധിച്ച നിലയ്ക്കു്, പെട്ടെന്നു് ദ്രവിക്കാതിരിക്കാനായി വെളുത്തീയം പൂശിയ ഉരുക്കുപട്ടയാണു് ഇപ്പോള്‍ നിഷ്ക്കര്‍ഷിക്കപ്പെടുന്നതു്. മിന്നല്‍ച്ചാലകം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള വൈദഗ്ദ്ധ്യം കേരളത്തിലെ ഇലക്‌ട്രിക്കല്‍ ഇന്‍സ്പെക്‌ടറേറ്റിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്കുണ്ടെന്നാണു് അറിയുന്നതു്. തിരുവനന്തപുരത്തു് പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന മിന്നല്‍ അവബോധ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം (Lightning Awareness and Research Centre, LARC) എന്ന സ്ഥാപനത്തില്‍ ഇതിനുള്ള വൈദഗ്ദ്ധ്യമുള്ളവരുണ്ടു്. മിന്നലിലേക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളറിയാനായി അവിടെ വിളിച്ചാല്‍ (ഫോണ്‍: 04712722151) മറുപടി പറയാന്‍ വിദഗ്ദ്ധരുമുണ്ടു്.

എന്നാല്‍ മിന്നല്‍ച്ചാലകം സ്ഥാപിക്കാനെന്ന പേരില്‍ വളരെയധികം പണം മേടിക്കുകയും അശാസ്ത്രീയമായ രീതിയില്‍ എന്തെങ്കിലും ചെയ്തുവയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചില സ്വകാര്യ കമ്പനികള്‍ ഉണ്ടെന്നു് ഡോ. എസ്. മുരളീദാസ് പറയുന്നു. മിന്നലിനെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ഇലക്‌ട്രോണിക് സംവിധാനം എന്നും മറ്റും പറഞ്ഞു് പലരും തട്ടിപ്പു നടത്തുന്നുണ്ടു്. യാതൊരു ഇലക്‌ട്രോണിക് സംവിധാനത്തിനും മിന്നലിനെ നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ല. അതുപോലെ മറ്റൊരു തട്ടിപ്പാണു് ഇടിമേഘത്തിലെ വൈദ്യുതിയെ ചോര്‍ത്തിയെടുത്തു് മിന്നലുണ്ടാകാതെയാക്കാന്‍ കഴിയും എന്ന അവകാശവാദത്തോടെ വില്‍ക്കുന്ന ചില വിലകൂടിയ ഉപകരണങ്ങള്‍.

നമ്മള്‍ കെട്ടിടത്തിനു പുറത്താണെങ്കില്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളുണ്ടു്. കുന്നുകള്‍, ടെറസ്സുകള്‍ തുടങ്ങിയ ഉയര്‍ന്ന സ്ഥലങ്ങള്‍, മൈതാനങ്ങളും തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളും തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണു്. ഇടിമിന്നലുള്ള സമയത്തു് പുറമെ പെട്ടുപോയാല്‍ മിന്നല്‍രക്ഷാസംവിധാനം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കെട്ടിടത്തിലേക്കു് കഴിവതും വേഗം നീങ്ങുന്നതാണു് ഏറ്റവും ഉചിതം. പൂര്‍ണ്ണമായി ലോഹനിര്‍മ്മിതമായ വാഹനത്തിനുള്ളില്‍ ഇരിക്കുന്നതു് തികച്ചും സുരക്ഷിതമാണു്. മിന്നലില്‍ നിന്നുള്ള കറന്റ് പുറമെയുള്ള ലോഹഭാഗങ്ങളിലൂടെ പ്രവഹിച്ചു് ഭൂമിയിലേയ്ക്കു് പൊയ്ക്കോളും. വാഹനത്തിലല്ലെങ്കില്‍, തുറന്ന പ്രദേശത്തു് നില്‍ക്കുന്നതു് അപകടമാണു്. മൈതാനത്തു് കളിക്കുന്നതും കുളത്തിലും മറ്റും നീന്തുകയോ വള്ളത്തിലോ ബോട്ടിലോ സഞ്ചരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണു്. 2014ല്‍ മിന്നലേറ്റു് മരിച്ചവരില്‍ ഒരാള്‍ വള്ളത്തിലിരുന്നു് മീന്‍പിടിക്കുകയായിരുന്നു എന്നോര്‍ക്കുക. ഒറ്റയ്ക്കു് നില്‍ക്കുന്നതോ ഉയരമുള്ളതോ ആയ മരങ്ങളുടെ കീഴില്‍  നില്‍ക്കുന്നതു് അപകടം ക്ഷണിച്ചു വരുത്തുകയാവും. മഴ വരുന്നതുകണ്ടു് പശുവിനെ അഴിച്ചു കെട്ടാനും ഉണങ്ങാനിട്ട തുണി എടുത്തു മാറ്റാനും മറ്റുമായി പുറത്തിറങ്ങിയ സമയത്തു് മിന്നലേറ്റു് മരണമുണ്ടായിട്ടുണ്ടു്. പശുവിന്റെ കയറോ തുണിയിടുന്ന അയയോ കെട്ടിയിരുന്ന മരത്തില്‍ മിന്നലേറ്റാണു് അപകടം പലപ്പോഴുമുണ്ടാകുന്നതു്.

ശക്തമായ ഇടിമിന്നല്‍ വരുന്ന സമയത്തു് തുറന്ന പ്രദേശത്തു് ആയിപ്പോയാല്‍ പെട്ടെന്നുതന്നെ സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്തേയ്ക്ക് പോകുന്നതാണു് നല്ലതു്. അതിനു് കഴിയുന്നില്ല എങ്കില്‍ ഇപ്രകാരം ചെയ്യാം. രണ്ടുകാലും ചേര്‍ത്തുവെച്ചു് മറ്റൊരു ഭാഗവും നിലത്തു തൊടാതെ കുത്തിയിരിക്കുക. കൈകള്‍ കാലില്‍ ചുറ്റിപ്പിടിക്കുകയും തല കഴിവതും താഴ്ത്തി വയ്ക്കുകയും ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്താല്‍ത്തന്നെ മിന്നല്‍  ഏല്‍ക്കാതിരിക്കാനുള്ള സാദ്ധ്യത കൂടുമെന്നേ പറയാനാവൂ (ചിത്രം \ref{crouch} നോക്കുക).

കെട്ടിടത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കു്
ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ പുറത്തു് മിന്നലേറ്റാല്‍ അതിനു് പലതരത്തിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാകാം. സ്ഫോടനസാദ്ധ്യതയുള്ള വസ്തുക്കള്‍ കെട്ടിടത്തിലുണ്ടെങ്കില്‍ അതു് മൊത്തമായി പൊട്ടിത്തെറിച്ചു് നശിക്കാം. അങ്ങനെയൊന്നുമില്ലെങ്കില്‍ത്തന്നെ കെട്ടിടത്തിനു് കാര്യമായ കേടുപാടുകളുണ്ടാകാം. അതുകൊണ്ടു് കെട്ടിടങ്ങളെ, വിശേഷിച്ചു് ഉയരമുള്ള കെട്ടിടങ്ങളെ മിന്നലില്‍നിന്നു് രക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ടു്. അതിനുപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണമാണു് മിന്നല്‍ച്ചാലകം, അഥവാ ലൈറ്റ്നിങ്ങ് കണ്ടക്ടര്‍ (lightning conductor). ഈ ഉപകരണത്തിനു് മൂന്നു ഭാഗങ്ങളാണുള്ളതു്:

ഒന്നു്, മിന്നലിലെ വൈദ്യുതി ഏറ്റുവാങ്ങാനുള്ള ഒരു സംവിധാനം. ഇതു് മുകളിലേക്കു് നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന ഒരു ലോഹദണ്ഡോ തിരശ്ചീനമായി (ഭൌമോപരിതലത്തിനു സമാന്തരമായി) സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരുകൂട്ടം ലോഹദണ്ഡുകളോ ആകാം. ഇതിനു് വായുവഗ്രം അഥവാ എയര്‍ ടെര്‍മിനല്‍ (air terminal) എന്നു പറയുന്നു.

രണ്ടു്, വൈദ്യുതി ഏറ്റുവാങ്ങി ഭൂമിയിലെത്തിക്കാനുള്ള വാഹകം. ഇതിനു് അധോവാഹകം അഥവാ ഡൌണ്‍ കണ്ടക്ടര്‍ (down conductor) എന്നു പറയുന്നു. കട്ടിയുള്ള ലോഹപ്പട്ടയാണു് ഇതിനു് ഉപയോഗിക്കുന്നതു്. പണ്ടൊക്കെ ഇതിനു് ചെമ്പായിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും അതിന്റെ വിലവര്‍ദ്ധന കണക്കിലെടുത്തു് ഇപ്പോള്‍ വെളുത്തീയം പൂശിയ ഉരുക്കുപട്ടയാണു് നിര്‍ദ്ദേശിക്കുന്നതു്. എന്നാല്‍ ആധുനിക പ്രമാണമനുസരിച്ചു് കോണ്‍ക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളില്‍ അതിലെ ഉരുക്കുദണ്ഡുകള്‍തന്നെ ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണു് ഉത്തമം.

മുന്നു്, ഭൂബന്ധം എന്നോ എര്‍ത്തിങ്ങ് എന്നോ ഒക്കെ പറയാവുന്ന ഭാഗം. മിന്നലിലെ വൈദ്യുതിയെ ഭൂമിയിലേക്കു പകരുക എന്ന കര്‍മ്മമാണു് ഇതു് ചെയ്യുന്നതു്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭൂമിയുമായി നല്ല വൈദ്യുതബന്ധം ഇതിനുണ്ടാവണം. ഭൂമിയില്‍  ലംബമായോ തിരശ്ചീനമായോ കുഴിച്ചിട്ട ദണ്ഡുകളാണു് ഇതിനു് ഉപയോഗിക്കുന്നതു്. വെളുത്തീയം പൂശിയ ഉരുക്കുദണ്ഡുതന്നെയാണു് ഇതിനും ഉത്തമം. സാര്‍വ്വദേശീയ വൈദ്യതോപകരണകൌണ്‍സിലിന്റെ (International Electrotechnical Council) ഏറ്റവും പുതിയ പ്രമാണമനുസരിച്ചു് കോണ്‍ക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളില്‍ അവയുടെ അടിവാരത്തിലടങ്ങിയ ഉരുക്കുദണ്ഡുകള്‍തന്നെ ഇതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നതാണു് ഏറ്റവും നല്ലതു് എന്നു് നിഷ്ക്കര്‍ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.

മിന്നല്‍ച്ചാലകം സ്ഥാപിച്ചതുകൊണ്ടു് കെട്ടിടത്തിനു് പൂര്‍ണ്ണ സുരക്ഷ ലഭിക്കില്ല എന്നു് ഡോ.~മുരളീദാസ് പറയുന്നു. “ഇതു് കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രത്യേകതയാണു്. ഇവിടെ ഉയരം കൂടിയ മരങ്ങള്‍ ധാരാളമുള്ളതുകൊണ്ടു് അവയിലൊന്നില്‍ മിന്നലേല്‍ക്കാന്‍ നല്ല സാദ്ധ്യതയുണ്ടു്. മിന്നലിന്റെ വൈദ്യുതി മരത്തില്‍ നിന്നു് ഭൂമിയില്‍ക്കൂടിയോ വൈദ്യുത, ടെലിഫോണ്‍ കമ്പികളില്‍ക്കൂടിയോ കെട്ടിടത്തിനകത്തേയ്ക്കു് പ്രവഹിയ്ക്കാനിടയുണ്ടു്”. മിന്നല്‍മൂലമുള്ള കേരളത്തിലെ പല മരണങ്ങളും ഇങ്ങനെയാണുണ്ടായതത്രെ. മണ്ണില്‍ക്കൂടി ശക്തമായ വൈദ്യുതി പ്രവഹിക്കുമ്പോള്‍ തറയിലെ രണ്ടു് ബിന്ദുക്കള്‍ക്കിടയില്‍ വലിയ വോള്‍ട്ടത ഉണ്ടാകാം. ഇതിനു് “സ്റ്റെപ് വോള്‍ട്ടത (step voltage)” എന്നുപറയുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയുടെ പാദങ്ങള്‍ തമ്മിലുള്ള വോള്‍ട്ടതയാണു് സ്റ്റെപ് വോള്‍ട്ടത. കേടുവന്ന വൈദ്യുത സബ്സ്റ്റേഷനുകളില്‍ മണ്ണില്‍ക്കൂടി വൈദ്യുതി പ്രവഹിക്കുകയും അപകടകരമായ സ്റ്റെപ് വോള്‍ട്ടത ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യാം. അതിനു് സമാനമായ തരത്തിലാണു് മിന്നലില്‍നിന്നുള്ള വൈദ്യുതി മണ്ണില്‍ക്കൂടി പ്രവഹിക്കുമ്പോഴും സംഭവിക്കുന്നതു്. അതുകൊണ്ടു്, കാലുകള്‍ അടുപ്പിച്ചു് വച്ചില്ലെങ്കില്‍ കാലുകളിലൂടെ വൈദ്യുതപ്രവാഹമുണ്ടാകാം. ഇതു് പരിക്കുകളുണ്ടാക്കാനിടയുണ്ടു്. അതുകൊണ്ടാണു് കാലുകള്‍ അടുപ്പിച്ചുവയ്ക്കാന്‍ പറയുന്നതു്. വീടിനു് സമീപത്തെ മരത്തില്‍ മിന്നലേറ്റാല്‍ വൈദ്യുതപ്രവാഹം വീട്ടിനുള്ളിലൂടെയും കടന്നുവരാം. ഭൂമിയില്‍ക്കൂടി മിന്നലിന്റെ വൈദ്യുതി വീട്ടില്‍ കടക്കുന്നതു് തടയണമെങ്കില്‍ കെട്ടിടത്തിനു ചുറ്റിലുമായി  “റിംഗ് കണ്ടക്‌ടര്‍” എന്ന വൈദ്യുതചാലകം കുഴിച്ചിടുകയെ മാര്‍ഗമുള്ളു എന്നദ്ദേഹം പറയുന്നു.

മിന്നലേറ്റു് മരമോ കന്നുകാലിയോ നഷ്ടപ്പെട്ടാല്‍ സര്‍ക്കാര്‍  നഷ്ടപരിഹാരം നല്‍കുന്നുണ്ടു്.മനുഷ്യര്‍ക്കു് അപകടമുണ്ടായാലും വലുതല്ലാത്ത ഒരു തുക ലഭിക്കും. ഇതിനേക്കാള്‍ നന്നായിരിയ്ക്കും മിന്നലില്‍നിന്നു് രക്ഷനേടാനായി ധനസഹായം നല്‍കുന്നതെന്നു തോന്നുന്നു. മിന്നല്‍മൂലമുള്ള അപകടസാദ്ധ്യത കൂടിയ സ്ഥലങ്ങളില്‍ മിന്നല്‍ച്ചാലകമോ റിംഗ് കണ്ടക്‌ടറോ സ്ഥാപിക്കാന്‍  സാമ്പത്തികമായി ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവര്‍ക്കു് അതിനുള്ള ചെലവിന്റെ ഒരു ഭാഗം വഹിക്കാന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ തയാറാകുമെങ്കില്‍ അതു് നന്നായിരിക്കും. സന്നദ്ധസംഘടനകള്‍ക്കും മറ്റും ഇതില്‍ പങ്കുചേരാവുന്നതുമാണു്. നഷ്ടപരിഹാരം നല്‍കുന്നതിനേക്കാള്‍ നല്ലതാണല്ലോ നഷ്ടം തടയുന്നതു്. മിന്നല്‍മൂലം കൃഷിക്കോ വസ്തുവകകള്‍ക്കോ ഉണ്ടാകുന്ന നഷ്ടങ്ങള്‍ക്കു് ഇന്‍ഷുറന്‍സ് ഏര്‍പ്പെടുത്തുകയുമാവാം.

മിന്നല്‍ – ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍

മിന്നലുണ്ടാകുമ്പോള്‍ ചില കാര്യങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍ അപകടങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കാനാകും. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍ താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു:

മിന്നലുണ്ടാകുമ്പോള്‍ കെട്ടിടങ്ങള്‍ക്കു് പുറത്തു് യാതൊരു സുരക്ഷയുമില്ല. നിങ്ങള്‍ പുറമെയാണെങ്കില്‍, കുറച്ചകലെ ഇടിമുഴക്കം കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ത്തന്നെ സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്തേയ്ക്കു് മാറുക. സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലങ്ങള്‍ ഇവയൊക്കെയാണു്:

  • കോണ്‍ക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങള്‍ വിശേഷിച്ചു് ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങള്‍
  • ലോഹനിര്‍മ്മിതമായ വാഹനങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ ലോഹഭാഗങ്ങളില്‍ തൊടാതെ ഇരിക്കുക
  • മിന്നല്‍ച്ചാലകം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള കെട്ടിടങ്ങള്‍
  • അടുത്തു് സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലമൊന്നും ഇല്ലെങ്കില്‍ രണ്ടുകാലും ചേര്‍ത്തുവച്ചു് തലകുനിച്ചു് ഇടിമിന്നല്‍ ദൂരേക്കു് പോകുന്നതുവരെ കുത്തിയിരിക്കുക.

കെട്ടിടത്തിനുള്ളിലെ സുരക്ഷയ്ക്കു് ശ്രദ്ധിക്കുക:

  • പുറത്തുനിന്നു വരുന്ന കമ്പികളുമായും പൈപ്പും മറ്റുമായും ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങള്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യരുതു്
  • ടെലഫോണ്‍, ടെലിവിഷന്‍, തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങളില്‍നിന്നു് അകലുക. വയറുപയോഗിക്കാത്ത (കോഡ്‌ലെസ്) ഫോണും മൊബൈലും ഉപയോഗിക്കാം.
  • പുറത്തുനിന്നു് അകത്തേയ്ക്കുവരുന്ന കമ്പികളിലോ പൈപ്പുകളിലോ തൊടാതിരിക്കുക. അവയില്‍നിന്നു് മാറി നില്‍ക്കുക.
  • പുറത്തേക്കുള്ള ജനലുകളുടെയും വാതിലുകളുടെയും സമീപത്തു് പോകാതിരിക്കുക
  • ഭിത്തിയില്‍ തൊടാതിരിക്കുക.
  • ഇടിമിന്നലിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടു തുടങ്ങിയാല്‍ വൈദ്യുതോപകരണങ്ങളുടെ അടുത്തു പോകാതിരിക്കുക. അവയുടെ പ്ലഗ് നേരത്തേകൂട്ടി ഊരിയിടുക.

ഒഴിവാക്കേണ്ട ഇടങ്ങള്‍:

  • ഇടിമിന്നലുള്ളപ്പോള്‍ മഴയില്‍നിന്നു് രകഷപ്പെടാന്‍ മരങ്ങളുടെ ചുവട്ടിലോ സമീപത്തോ നില്‍ക്കരുതു്. മഴയില്‍നിന്നു് രക്ഷപ്പെടാന്‍ ശ്രമിക്കുമ്പോള്‍ ഒരുപക്ഷെ നഷ്ടപ്പെടുന്നതു് നിങ്ങളുടെ ജീവനായിരിക്കും.
  • കൂട്ടംകൂടി നില്‍ക്കരുതു്
  • തറയില്‍ കിടക്കരുതു്
  • കായലിലോ കടലിലോ കുളങ്ങളിലോ നീന്താനോ മത്സ്യബന്ധനത്തിനോ പോകരുതു്
  • ഇരുചക്രവാഹനങ്ങളില്‍ സഞ്ചരിക്കരുതു്
  • മിന്നല്‍ച്ചാലകം സ്ഥാപിച്ചിട്ടില്ലെങ്കില്‍ ഓടു്, ഓല, ആസ്ബസ്റ്റോസ്, തുടങ്ങിയവ മേഞ്ഞ കെട്ടിടങ്ങള്‍ സുരക്ഷിതമല്ല.

മിന്നലില്‍നിന്നു് രക്ഷനേടാന്‍

ഓരോ വര്‍ഷവും കേരളത്തില്‍ മിന്നലേറ്റു മരിക്കുന്നതു് 70 ലധികം മനുഷ്യരാണു്.മിന്നല്‍മൂലം പരിക്കേല്‍ക്കുന്നതു് 100ലധികം പേരും. കാലവര്‍ഷത്തിനുമുമ്പു് ഏപ്രില്‍-മെയ് മാസങ്ങളിലും പിന്നീടു് ഒക്‌ടോബര്‍-നവംബര്‍ മാസങ്ങളിലുമാണു് മിന്നല്‍മൂലമുള്ള മരണങ്ങളില്‍ വലിയ ഭാഗവുമുണ്ടാകുന്നതു്.  എന്നാല്‍ മിന്നല്‍ എന്ന പ്രതിഭാസത്തെ മനസ്സിലാക്കുകയും ചില ലളിതമായ കാര്യങ്ങള്‍ പാലിക്കുകയും ചെയ്താല്‍ ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കാവുന്നതാണു്. അതു് വിശദീകരിക്കട്ടെ.

ക്യുമുലോനിംബസ് എന്ന കൂറ്റന്‍ മേഘത്തില്‍ വൈദ്യുതചാര്‍ജ്ജുകള്‍ വിഘടിച്ചു് ധനചാര്‍ജും ഋണചാര്‍ജും വേറിട്ടു നില്‍ക്കുകയും അവ അടിഞ്ഞുകൂടി വളരെ വലിയ വോള്‍ട്ടത ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഫലമായാണു് മിന്നലുണ്ടാകുന്നതു്. അതായതു് മിന്നല്‍ എന്നതു് ഒരു കൂറ്റന്‍ വൈദ്യുത സ്പാര്‍ക്ക് ആണു്. ഒരു മേഘത്തിനുള്ളിലെ ചാര്‍ജുകള്‍ തമ്മിലോ ഒരു മേഘത്തില്‍നിന്നു് മറ്റൊരു മേഘത്തിലേക്കോ മേഘത്തില്‍നിന്നു് ഭൂമിയിലേക്കോ ആകാം മിന്നലുണ്ടാകുന്നതു്. ആദ്യത്തെ രണ്ടുതരം മിന്നലുകളും മേഘങ്ങളില്‍ക്കൂടി പറക്കുന്ന വിമാനങ്ങളെ ബാധിക്കാം എന്നതു് സ്പഷ്ടമാണല്ലോ. എന്നാല്‍ മൂന്നാമത്തെ തരത്തില്‍പ്പെട്ട മിന്നലുകള്‍ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലെ മരങ്ങളെയും ജന്തുക്കളെയും മനുഷ്യരെയും പരിക്കേല്പിക്കുകയോ കൊല്ലുകയോ ചെയ്യാം.

മിന്നലുണ്ടാകുന്ന സമയത്തു് മേഘത്തിലെ വൈദ്യുത വോള്‍ട്ടത പതിനായിരക്കണക്കിനായിരിക്കും. നമ്മുടെ വീട്ടിലെ വൈദ്യുതിയുടെ വോള്‍ട്ടത വെറും 220 ആണല്ലോ. അപ്പോള്‍ എത്ര ശക്തമാണു് മിന്നലിലെ വൈദ്യുതി എന്നു് മനസ്സിലാക്കാമല്ലോ. കൂടാതെ ഒരു മിന്നല്‍പ്പിണരിലെ കറന്റ് പതിനായിരക്കണക്കിനു് ആംപിയറാണു് (ഒരു കിലോവാട്ടിന്റെ ഹീറ്റര്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നതു് അഞ്ചു് ആംപിയറാണെന്നു് ഓര്‍ക്കുക). അതുകൊണ്ടുതന്നെ സാധാരണഗതിയില്‍ നമ്മള്‍ വൈദ്യുത ഷോക്കടിക്കാതിരിക്കാനായി എടുക്കുന്ന മുന്‍കരുതലുകളൊന്നും മിന്നലിനെതിരായി ഫലപ്രദമാവില്ല. അതിനേക്കാള്‍ വളരെയേറെ കൂടുതലായ സംരക്ഷണം ആവശ്യമാണു്. ഒരു സൈക്കിള്‍ വന്നിടിക്കുന്നതും ഒരു ഭാരമേറ്റിയ ലോറി വന്നിടിക്കുന്നതും തമ്മിലുള്ളതുപോലത്തെ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നു് കരുതാം. അതുകൊണ്ടു് ഇടിയോടുകൂടിയ മഴ വരുന്നതിനുമുമ്പായി ടെലിവിഷന്റെയും മറ്റു് ഉപകരണങ്ങളുടെയും സ്വിച്ച് അണയ്ക്കുന്നതുകൊണ്ടു് യാതൊരു ഫലവുമില്ല. പ്ലഗ് ഊരിയിടുകതന്നെ വേണം. പക്ഷെ അതു് ഇടിയും മഴയും ഇങ്ങെത്തിയതിനു് ശേഷമാകരുതു്. കാരണം നിങ്ങള്‍ പ്ലഗ് ഊരുന്ന സമയത്തായിരിക്കാം കഷ്ടകാലത്തിനു് പുറത്തെ വൈദ്യുതകമ്പിയില്‍ മിന്നല്‍ ഏല്‍ക്കുന്നതു്. അങ്ങനെ പലരും മരിച്ചിട്ടുണ്ടു് എന്നതാണു് സത്യം.

അപ്പോള്‍പ്പിന്നെ, മിന്നലില്‍നിന്നു് രക്ഷപ്പെടാന്‍ എന്തെല്ലാമാണു് ചെയ്യേണ്ടതു്? ആദ്യമായി, നിങ്ങള്‍ വീടിനു പുറത്താണെങ്കില്‍ എന്തു ചെയ്യണമെന്നു നോക്കാം. തുറന്ന സ്ഥലത്താണു് നിങ്ങളെങ്കില്‍ അതു് വളരെ അപകടകരമാണു്, വിശേഷിച്ചു് വലിയ മൈതാനമോ കുന്നിന്‍പുറമോ മറ്റോ ആണെങ്കില്‍. കാരണം അവിടെ നിങ്ങളാണു് ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള വസ്തു. വാഗമണിന്റെ സൌന്ദര്യമാസ്വദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ മിന്നലേറ്റു് ഈയിടെയാണു് രണ്ടു് സന്ദര്‍ശകര്‍ മരണമടഞ്ഞതു്. അവര്‍ കുന്നിന്റെ പുറത്തു് തുറസ്സായ സ്ഥലത്തു് നില്‍ക്കുകയായിരുന്നു. അങ്ങനെയാകുമ്പോള്‍ മിന്നലിനു് ഏറ്റവും സൌകര്യം നിങ്ങളുടെ തലയിലേക്കു് വീഴാനാണു്. നിങ്ങള്‍ അങ്ങനെയുള്ള സ്ഥലത്തായിരിക്കെ ഇടിയും മിന്നലും വരുന്നതു് അറിഞ്ഞാല്‍ ഉടനെതന്നെ സുരക്ഷിതസ്ഥലത്തേയ്ക്കു് പായുക. അടുത്തെങ്ങും സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലമില്ലങ്കില്‍ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുക: മുമ്പു് സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, നില്‍ക്കുമ്പോള്‍ നിങ്ങളാകും അവിടത്തെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള വസ്തു. അതിലേക്കു് മിന്നല്‍ വരാനുള്ള സാദ്ധ്യത വളരെ കൂടുതലാണു്. അതുകൊണ്ടു് ഉയരം കഴിവതും കുറയ്ക്കണം. അതിനായി കുത്തിയിരിക്കുക. രണ്ടുകാലും ചേര്‍ത്തുവച്ചു് കുത്തിയിരുന്നശേഷം തലകുനിച്ചു് കൈ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു് ഇരിക്കുക. നിങ്ങള്‍ പലരുണ്ടെങ്കില്‍ പരസ്പരം ഒരു 10ഓ 20ഓ മീറ്റര്‍ ഇടം വിട്ടു് ഇരിക്കുക. നിലത്തു് യാതൊരു കാരണവശാലും കിടക്കരുതു്.

സമീപത്തു് വല്ല മരവുമുണ്ടെങ്കില്‍ മരത്തിനുകീഴില്‍ നില്‍ക്കാന്‍ തോന്നുക സ്വാഭാവികമാണു്. വിശേഷിച്ചു് മഴകൂടിയുണ്ടെങ്കില്‍. യാതൊരു കാരണവശാലും മരത്തിനുകീഴില്‍ നില്‍ക്കരുതു്. അവിടെനിന്നു് ദൂരെമാറി നില്‍ക്കുക. കാരണം, മരത്തില്‍ മിന്നലേല്‍ക്കാന്‍ സാദ്ധ്യത കൂടുതലാണു്. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാല്‍ മരത്തില്‍നിന്നു് ശരീരത്തിലേക്കും വൈദ്യുതി വരാം. കൂടാതെ മിന്നലിലെ വൈദ്യുതി ഭൂമിയില്‍ക്കൂടി പ്രവഹിച്ചു പോകവേ മണ്ണിലെ രണ്ടു സ്ഥാനങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ ശക്തമായ വോള്‍ട്ടതയുണ്ടാകും. ചിലപ്പോള്‍ അതു മതിയാകും നിങ്ങള്‍ക്കു് പരിക്കേല്‍ക്കാന്‍. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണു് കാലുകള്‍ ചേര്‍ത്തുവയ്ക്കണമെന്നു് പറഞ്ഞതു്.

എവിടെയാണു് സുരക്ഷിതസ്ഥലങ്ങള്‍? പൂര്‍ണ്ണമായി ലോഹനിര്‍മ്മിതമായ കാര്‍, ബസ്, ട്രെയിന്‍, തുടങ്ങിയ വാഹനങ്ങള്‍ സുരക്ഷിതമാണു്. കതകടച്ചു് ലോഹഭാഗങ്ങളില്‍ തൊടാതെയിരിക്കുക. അങ്ങനത്തെ വാഹനം ലഭ്യമല്ലെങ്കില്‍ കോണ്‍ക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങള്‍ സുരക്ഷയേകുന്നു. വിശേഷിച്ചു് മിന്നല്‍ ചാലകം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കില്‍. ഓടോ പുല്ലോ മേഞ്ഞ കെട്ടിടങ്ങള്‍ യാതൊരു സുരക്ഷയുമേകുന്നില്ല.

ഇനി മറ്റൊരു കാര്യം പരിശോധിക്കാം. നല്ല കോണ്‍ക്രീറ്റ് കെട്ടിടത്തിനുള്ളിലിരുന്നു എന്നുവയ്ക്കാം. അപ്പോള്‍ പൂര്‍ണ്ണമായി സുരക്ഷിതമായോ? തീര്‍ച്ചയായും ഇല്ല. കാരണം വൈദ്യുതിയ്ക്കു് കെട്ടിടത്തിനുള്ളിലേക്കു് കടക്കാന്‍ ധാരാളം മാര്‍ഗ്ഗങ്ങളുണ്ടു്. നമ്മള്‍തന്നെ പാത തുറന്നിട്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ. നാമുപയോഗിക്കുന്ന വിദ്യുച്ഛക്തി, ജലം, തുടങ്ങിയവ പുറത്തുനിന്നല്ലേ വരുന്നതു്? ജലം പോലും വരുന്നതാണെങ്കില്‍ പലപ്പോഴും ലോഹനിര്‍മ്മിതമായ കുഴലുകളില്‍ക്കൂടിയും. കൂടാതെയാണു് സന്ദേശങ്ങള്‍ നമ്മുടെയടുത്തേക്കുവരാനായി കമ്പികള്‍ കെട്ടിടത്തിലേക്കു് നമ്മള്‍ വലിച്ചിട്ടുള്ളതു്. അപ്പോള്‍ പിന്നെ എന്താണു് ചെയ്യേണ്ടതു്?

കെട്ടിടത്തിനുള്ളിലിരിക്കുമ്പോള്‍ ചില കാര്യങ്ങള്‍ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍മതി. ഒന്നു്, പുറത്തുനിന്നു വരുന്ന ലോഹകമ്പികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യാതൊരു ഉപകരണവും തൊടുകയോ അവയുടെ അടുത്തു നില്‍ക്കുകയോ ചെയ്യരുതു്. ഉദാഹരണമായി, വൈദ്യുതോപകരണങ്ങളായ ടെലിവിഷന്‍, റെഫ്രിജറേറ്റര്‍, എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ, വയര്‍ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ടെലഫോണ്‍, പുറമെനിന്നു വരുന്ന പൈപ്പുകള്‍, തുടങ്ങിയവ. കുളിമുറിയിലും അടുക്കളയിലും മറ്റും വരുന്ന പൈപ്പുകള്‍ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. വയറുപയോഗിക്കാത്ത (കോഡ്‌ലെസ്) ഫോണ്‍, മൊബൈല്‍ ഫോണ്‍ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കാം. രണ്ടു് പുറത്തേക്കുള്ള ജാലകങ്ങളുടെ സമീപത്തു നില്‍ക്കാതിരിക്കുക, വിശേഷിച്ചു് കയ്യിലോ ദേഹത്തോ ലോഹവസ്തുക്കളോ ആഭരരണങ്ങളോ ഉണ്ടങ്കില്‍. പിന്നെ, ഭിത്തിയില്‍ തൊടാതിരിക്കുക. ഭിത്തിയിലൂടെ മിന്നലിന്റെ വൈദ്യുതി കടന്നുവരാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ടു്.

മഴവരുന്നല്ലോ എന്നുകരുതി പശുവിനെ അഴിച്ചുകെട്ടാനോ ഉണങ്ങാനായി പുറത്തു വിരിച്ച തുണി എടുക്കാനോ പുറത്തിറങ്ങാതിരിക്കുക. അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോഴാണു് പലരും മിന്നലേറ്റു് മരിച്ചിട്ടുള്ളതു്.

ഒരു കാര്യംകൂടി. കെട്ടിടത്തിനു് മിന്നലില്‍നിന്നു് സുരക്ഷ വേണമെന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അടുത്തുള്ള ഇലക്‌ട്രിക്കല്‍ ഇന്‍സ്പെക്‌ടറേറ്റിനെ സമീപിക്കുക. ഇതിന്റെ പേരില്‍ വളരെയധികം തട്ടിപ്പുകള്‍ നടക്കുന്നുണ്ടു്. യാതൊരു പ്രയോജനവും ചെയ്യാത്ത ഉപകരണങ്ങള്‍ പിടിപ്പിച്ചശേഷം വലിയ തുക വാങ്ങിക്കൊണ്ടുപോകാന്‍ പല സമര്‍ത്ഥര്‍ക്കും കഴിയുന്നുണ്ടു്.

(ഈ ലേഖനം Creative Commons Attribution Share Alike ലൈസന്‍സില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഏതു് മാദ്ധ്യമത്തിലും ഇതേപടിയോ മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തിയോ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം എല്ലാവര്‍ക്കും നല്‍കിയിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഉറവിടം സൂചിപ്പിക്കണം എന്നുമാത്രം.)

Lightning Protection in Wagamon and similar places

In an earlier post (see: https://lightningindia.wordpress.com/2014/08/27/lightning-kills-two-people-in-wagamon-idukki-district/) we mentioned the lightning accident in Wagamon, which killed two tourists. Our people visited the site and distributed posters and leaflets among some of the institutions there that explained the phenomenon of lightning and also described safety measures.

Now, after discussions among our experts, we would like to suggest measures to save tourists who visit the place and other such vulnerable places. There are things that the local authorities should do and things that the tourists should take care:

First of all, since these are open spaces, there is no fool-proof mechanism to make the whole place safe from lightning. The only thing that can be done is to provide shelters with lightning protection where people can wait while thunderstorms rage overhead. There should also be boards announcing the risk of lightning and encouraging people to wait in the shelters till the thunderstorm blows away. “When thunder roars, run indoors” should be the slogan.

The visitors on their part, should run into a shelter as soon as they hear thunder and remain there till the storm has dissipated.